و نزد حقير ، اولى در مزاجِ مركب ، اعتبار اوست . [ 26 ] معجون سقراط : جهت امراض بلغمى و سوداوى و از براى صداع و ضعف دماغ و گرده و جنون و ضعف بدن و نسيان و وسواس و سل و سرخهء قديم و دق و صرع و برص و بهق و درد معده و جگر و يرقان و سپرز و دماميل و زحير و قوت باه مفيد است . صفت آن : جنطيانا ، قردمانا ، نارمشك ، [ تخم ] پنجنگشت ، حبّ الغار ، زراوند طويل ، انيسون ، جندبيدستر ، حبّ بلسان ، اسارون ، سليخه ، از هر يك ، يك مثقال ، مر صاف ، يك مثقال و دو دانگ ؛ اگير تركى ، يك مثقال و چهار دانگ ؛ درونج و زرنباد و تخم كرفس ، از هر يك ، يك مثقال و چهار دانگ ؛ زعفران ، دارچينى ، لك مغسول ، صبر سقوطرى ، تربد سفيد ، عود ، جوزبوا ، قرنفل ، ريوند ، قاقله ، اشنه ، بسباسه ، سنبل الطيب ، گل سرخ ، سعد ، حب المحلب ، هليلهء سياه ، پوست هليله ، آملهء مقشّر ، از هر يك چهار مثقال و يك دانگ ؛ تخم جرجير ، تخم پياز ، تخم گندنا ، از هر يك ، يك مثقال و دو دانگ ؛ زرنب ، شيطرج ، پياز عنصلِ مشوى و افلنجه ، از هر يك دو مثقال نرم صلايه كرده ، به روغن بادام چرب كرده ، با سه وزن عسل بسرشند ، و در جو ، شش ماه گذاشته ، بعد از آن استعمال نمايند شربتى از دو مثقال تا چهار مثقال . [ 27 ] معجون ارسطو : جهت سل و درد شكم و تبهاى مختلفه و ربع و رفع قولنج و درد رحم مفيد است . صفت آن : فرفيون ، افيون ، سليخه ، زعفران ، حماما ، اقاقيا ، مر ، قسط المر ، سنبل ، صمغ عربى ، تخم حندقوقى ، تخم انجره ، حبّ الخروع المقشر ، مقل ازرق ، لبان ، سماقِ بىدانه ، دبقِ بىدانه ، كبريتِ اصفر ، ميعهء يابسه و فلفل ابيض ، از هر يك شش مثقال ؛ گل سرخ ، عاقرقرحا ، تخم عرطنيثا ، تخم سداب و تخم كرفس ، از هر يك چهار مثقال ؛ بزر البنج ، حب الاترج ، نانخواه و تخم طرخشقوق ، ده مثقال ؛ تخم بادروج ، يك مثقال ؛ قرطم و زنجبيل ، از هر يك دو مثقال - و بعضى اطبّا ، فلفل سياه را در او دو مثقال و چهار دانگ مىكنند - صموغ او را در شراب ريحانى يا جمهورى يا مثلث يا نبيذ زبيب و عسل خيسانيده و با شراب و غيره مذكورات خمير نرمى نمايند و سه روز بگذارند روغن بلسان يك كف در او مخلوط نموده ، حركت دهند تا خوب ممزوج شود ؛ بعد از دو سه جوش از آتش بردارند و در ظرف شيشه گذاشته ، بعد از شش ماه استعمال نمايند .